Elke week vragen wij onze gasten om een reactie te schrijven naar
aanleiding van hun ervaringen
bij de opname van Heerlijk Eerlijk Heertje. Hieronder kan je per
aflevering alle reacties lezen.
Aflevering 7: Raoul had deze week Harry Mens en Jaap de Bruijn te gast.
Aflevering 6: Raoul had deze week Arnon
Grunberg te gast, in het Amstel Hotel, Christiaan Weijts had deze week de studio onder zijn
hoede, hij had Susan Smit te gast.
Aflevering 5: Bij Raoul in het interviewprogramma waren te gast
Carice van Houten en Machteld Wentzel.
Aflevering 4: Bij Raoul in het
interviewprogramma waren te gast Dick Schoof
Directeur Generaal Veiligheid Ministerie Binnenlandse Zaken &
Professor Dr. Arnold Heertje – Econoom
Aflevering 3: Bij Raoul in het interviewprogramma waren te gast
Bas de Vos Directeur Stichting KijkOnderzoek
& Ronald Sørensen Fractievoorzitter
Leefbaar Rotterdam.
Het blootleggen van de onderbouw van het mediamechanisme zonder
over de uitkomsten daarvan een moreel oordeel te vellen, spreekt
mij erg aan. Ik vond dat de directeur-generaal van Binnenlandse
Zaken, de heer Dick Schoof, hieraan op een sympathieke wijze heeft
medegewerkt door uiteindelijk over de hoofden van journalisten,
voorlichters en andere communicatie-deskundigen zich te wenden tot
het publiek, dus tot de finale klanten van de overheid. Hij toonde
zich ook gevoelig voor de enigszins kinderachtige benadering van de
burger en hij lijkt daaraan iets te willen doen.
Het programma ontwikkelt zich zodoende onbedoeld tot het doorbreken
van de stilzwijgende coalitie die in Nederland sinds ongeveer het
midden van de jaren tachtig bestaat tussen de pers en de
overheid.
Wat mijn eigen rol betreft, heb ik geen moment het gevoel gehad dat
wij daar als zoon en vader zaten, blijkbaar omdat wij beiden
zakelijk en openhartig over onderwerpen spraken, die ons na aan het
hart liggen maar overheersend een groot publiek belang
behelzen.
De redactie verzoekt mij vroeg te komen. Ik ben er tegen half 6, de
opnames beginnen tegen kwart voor zeven. Normaal spreek je even
voor over wat de insteek is of weet je wat er gebeurt of wie de
andere gasten of sprekers zijn. Kwestie van serieuze voorbereiding
aan beide kanten. Nu niet, dus wachten, wat eten, beetje schmink.
Het gaat over het noodpakket, dat weet ik, verder is het letterlijk
afwachten. Mijn afweging om te komen, is dat het onderwerp
zelfredzaamheid (en daarmee onze campagne ‘Denk Vooruit’ en ‘Heeft
u al een noodpakket’) te belangrijk is om niet te verschijnen. Voor
je het weet wordt het onderwerp lacherig weggezet.
Bij binnenkomst in de studio zie ik op de tafel een laptop. Het
laat zich raden dat het over onze internetpagina www.denkvooruit.nl gaat. En jawel.
Op deze site staat een spelletje waarmee je een noodpakket kan
winnen. Raoul kondigt aan dat hij nieuws gaat maken. Dat zal wel
niet zijn dat hij kan melden dat een directeur-generaal zijn eigen
spelletje niet succesvol kan doen, temeer niet omdat ik het
gelukkig wel kan. Het gaat om de toon, infantilisering van de
bevolking van Nederland. Een typisch overheidscommunicatieprobleem,
zo probeert hij aan de hand van het spelletje aan te tonen.
Kamerleden zijn het met hem eens, blijkt uit drie spotjes als
reactie op het spelletje. Het nieuws is dus dat campagnes van de
overheid als kenmerk hebben dat ze gemaakt worden door
hoog-opgeleide mensen die hun mede-Nederlanders beschouwen als
randdebielen. Tja. Het nieuws maken wordt onderstreept door zijn
scoop, alsook door de stellige bewering van Raoul dat er
Kamervragen komen. Dat blijkt de volgende dag als de Kamervraag
binnenkomt; goed afgestemd door Raoul. Een berichtje op pagina 2
van de Metro meldt vandaag ook nog “topambtenaar neemt afstand van
campagne”. Of hiermee nieuws gemaakt is? Misschien eerder van een
mug een olifant gemaakt.
Nou moet ik zeggen dat het spelletje, op onze site ook nog eens
gepresenteerd als een test, meer iets voor kinderen is dan voor
volwassen mensen. Dat heb ik ook in het gesprek spontaan
aangegeven. Dat stemt ook tot nadenken. Waarom doen we zoiets? Door
zo te werken brengen we de campagne blijkbaar in diskrediet. Dat
moeten we niet doen. Het spelletje was een slechts een
aandachtstrekker, geen noodzakelijk of belangrijk onderdeel van
onze campagne. Het is een uitstekende campagne die ook zeer
gewaardeerd wordt en bovendien effect heeft. 7 van de 10
Nederlanders vinden een noodpakket belangrijk. De “test” passen we
iets aan, we maken duidelijker dat het een spelletje is, meer
grappig dan serieus bedoeld. Je kunt er een noodpakket mee winnen,
gewoon leuk, vooral dat pakket winnen. De campagne aanpassen? Geen
haar op mijn hoofd die daar aan denkt. Prima campagne. Daar is het
onderwerp, om met Raoul te spreken, te belangrijk voor.
Dick Schoof
Directeur-Generaal Veiligheid
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Het is eigenlijk als gast in het programma het meest helder wat er
aan de achterkant van het scherm gebeurt. Hoe het er uiteindelijk
op de buis (of de peeCee) uit ziet is nog een vraag voor me. Dan
zal pas het contrast tussen het beeld en wat er achter het beeld
gebeurt duidelijk zijn. Nieuwsgierig ben ik in ieder geval.
Voor mij een eerste ervaring om echt zo in het programma te zitten.
Ben wel al eens in bijvoorbeeld in Editie.NL en RTL-boulevard
terecht gekomen. Maar dat laatste was omdat er niemand wat wilde
zeggen over de uitzending van de DonorShow voordat deze ook was
uitgezonden. Dus dan maakt een redactie een item waar toch wat
‘talking heads’ in moeten. En het ging altijd alleen over min of
meer feitelijk kijkgedrag van mensen. De sessie woensdag met Raoul
Heertje probeerde wat meer naar het tactische gebruik van
kijkcijfers te kijken.
Heerlijk om over te praten dus ik vond de tijd veel te kort. Wel
vooraf met de regisseur en een redacteur tijdens heteten gesproken
over het gebruik van kijkinformatie. Leuk.
Als ervaring algemeen is het wat vreemd. Want hoe heerlijk eerlijk
kun je zijn als er steeds zo’n cameralamp op je hoofd brandt? Hoe
naturel is Heertje met zijn ervaring daarmee? Wat zou er met de
kijkers gebeuren als niet hij het presenteerde maar een onbekende?
Of Ivo Niehe? Die zou in ieder geval weer een ander publiek aan
zich binden. Of helemaal geen publiek? Omdat de rol van het
onderzoeken van de TV-realiteit wellicht beter past als rol bij
Raoul heertje dan als rol voor Ivo Niehe?
Genoeg nabeschouwing. Ik zal de uitzending vanavond eens
terugkijken. Eerst checken of ik er niet uitgeknipt ben. En dan
kijken of wat ik duidelijk wilde maken ook duidelijk geworden is.
En dan zaterdag ochtend vroeg de kijkcijfers bekijken op www.kijkonderzoek.nl
Onderweg naar de uitzending worden we, mijn medewerkster Susan en
ik, in de tram aangesproken door een man die me herkend. Hij zegt
lid te willen worden van de populistische omroep Popned. Een goed
begin, maar is hij misschien ingehuurd om me op mijn gemak te
stellen? Zijn er verborgen camera’s? .
Het is erg spannend om zonder voorgesprek naar een interview te
gaan, maar ik ben niet op mijn mondje gevallen en ik vind het wel
een uitdaging. Ik heb de eerste uitzending gezien en ben tot de
conclusie gekomen, dat er geen peil op te trekken is. Het is leuk
om te zien hoe de regie achteraf een programma kan maken. Je
springt in het zwembad en als je het water voelt, merk je wel of
het aangenaam of te koud is. .
De ontvangst is letterlijk koud. De studio is bij binnenkomst
ongeveer 2 graden boven nul. .
Als ik binnenkom, zie ik dat een debat met mij bij NOVA, waar ik
niet erg tevreden over ben (veel te chagrijnig), op de monitor
wordt afgedraaid. Had ik het niet gedacht? Het wordt ijskoud water
waar ik in ga springen. .
Daan, die ons begeleid, begint een gesprek over koetjes en kalfjes.
Hij heeft in Rotterdam gewoond en noemt de naam van een
gemeenteraadslid van een andere partij, waar ik toevallig die
ochtend een zeer boze e-mail naar gestuurd heb. Toeval? Ik besluit
van wel, want anders moet er wel een duivelse research hebben
plaatsgevonden. .
Ik zit achter een monitor en volg het begin van het programma. Aan
Bart de Vos, directeur van de Stichting Kijk en Luisteronderzoek,
stelt Raoul precies de vraag die ik ook zou stellen: Hoe weten
mensen dat het programma weer interessant wordt? Het logische
antwoord luidt: “Ze zappen en blijven hangen.” .
Daarna kom ik op en ik voel me redelijk op mijn gemak. Dat gevoel
wordt versterkt als Raoul de NOVA uitzending niet gebruikt om me
als chagrijn aan de kaak te stellen, maar om aan te tonen dat de
redactie van NOVA me heeft willen ‘pakken’. Voor het eerst zie ik
dat zelf ook! Het klopt als een bus: Vlak voor de opnames hoor ik
van de redactie van NOVA pas dat ik niet geïnterviewd zou worden
maar een debat zou aangaan met Fouad Sidali. Dat Aboutaleb aan de
telefoon zou komen was voor mij een complete verrassing. .
Daarna voel ik me volkomen op mijn gemak en ik vertel dat een rol
spelen het domste is dat je kunt doen. Oneerlijkheid maakt je
nerveus. .
Ik zeg dat o.a. rancune een drijfveer is om een omroep op te
zetten. Het zijn vooral de publieke omroepen die Pim destijds zo
gedemoniseerd hebben. Raoul blijft er voor mijn beleving iets te
lang bij hangen. Kan ik nog eerlijker zijn dan ik nu al ben, vraag
ik me af?
Daarna mag ik even mijn gal over de linkse kerk spuien en dat laat
ik me geen twee keer zeggen.
Tevreden merk ik hoe het programma naar zijn einde rolt.
Achteraf heb ik een goed gevoel. Raoul heeft me volkomen in mijn
waarde gelaten en me een faire kans gegeven. Geen grappen ten koste
van Leefbaar Rotterdam of van mij. Iets waar ik vooraf – blijkt nu
– toch wel een beetje bang voor was. We drinken nog een biertje en
de eindredacteur heeft m.i. een te negatief beeld van de
uitzending!
Voor we weggaan, geef ik Raoul mijn Feyenoord sjaaltje. Een blijk
van waardering. Als Feyenoord de zware thuiswedstrijd (sic) tegen
Willem II wint, koop ik wel een nieuwe.
Het was voor mij een eer om in het programma aanwezig te mogen
zijn. Het is een programma anders dan andere programma's. Erg
interessant.
Het is dus echt een heerlijk en eerlijk programma,de naam zegt het
niet alleen ,maar is ook zo.
De opname van de talkshow nadert en de gezichten van de crew hebben
veel weg van een technisch team van een voetbalelftal dat voor de
aftrap nog snel de opstelling doorneemt en besproken tactiek. De
Nederlandse Cruyff van het medialandschap moet nog opstaan. Iemand
die op onnavolgbare wijze het spelletje doorziet. Maar net als met
voetbal is eigenijk iedereen wel een expert. En net als met voetbal
heb je controlerende middenvelders, spitsen en verdedigers. Media
is net als voetbal een spel, maar ook oorlog. Meningen, personages
en programma's ijveren om aandacht van u. En aandacht wordt in
kijkcijfers uitgedrukt. Want als je goed bent bent, kijkt iedereen.
Maar als je subliem bent kijken mensen af.
In de trein onderweg naar Amsterdam bedacht ik me in eens dat media
deze dagen letterlijk oorlog betekent. De oorlog in Gaza is de
reden dat ik kom opdagen in de talkshow van Raoul Heertje. Het is
geen spel meer. Het gaat om mensen overtuigen voor een
rechtvaardige oplossing. Ik bedenk me ineens dat terwijl u op
Nederland Twee drukt iemand anders een knop indrukt van een
high-tech geavanceerde apparaat met als resultaat primitieve
ellende. Deze bewustwording van een paar seconden doet me
twijfelen. Moest ik me wel scheren om die boodschap niet te gladjes
over te laten komen. Had ik niet beter een proefgesprek kunnen doen
met een coach of vriend? Ben ik nog op de hoogte van het laatste
nieuws? Op het station besluit ik nog even mijn PDA te checken. En
inderdaad het nieuws is veranderd. Obama wil niet praten met Hamas.
Laat het nu net een zin zijn die ik van plan was te gaan gebruiken.
In de taxi naar Hotel ArenA waar de opname plaatsvindt bedacht ik
me in eens weer dat het juist nu wel van belang om die speregels in
acht te nemen. Ik nam nog snel in mijn hoofd een checklist
door.
Blij vriendelijk, want boodschap gaat verloren als je niet
sympathiek wordt genomen Gebruik niet al te moeilijke woorden want
dat wordt opgevat als ontwijken van antwoorden of als
onduidelijk
Geen Hamas zeggen, maar verzet. Hamas betekent voor veel
Nederanders terrorisme en wordt geassocieerd met Alqaeda. Pas de
boodschap aan het publiek dat je wilt bereiken.
Geen tecnische details, maar grote lijnen. Mensen haken af.
Niet boos of emotioneel zijn. De boodschap komt beter over als een
persoon in staat is in goed Nederlands helder het verhaal kan
vertellen. Wat is mijn boodschap? En die formuleer ik als volgt:
Zolang Israël bestaat bestaat er een confict, want alle problemen
zijn te herleiden tot 1948. De oprichting.
Wees menselijk. Geen onnodige statistieken om gelijk te krijgen.
enzovoort
Heerlijk eerlijk Heertje is ondanks het hoge gehalte aan
eerlijkheid niet anders dan alle andere media. Ook hier wil men een
goede talkshow maken. Ook hier willen ze het spelletje goed doen.
En voor mij maakt het op dat moment niet uit of ik Heertje voor me
heb of een ander. Ik speelde het spel mee met een eigen tactische
opstelling in mijn hoofd. In de media wordt er net als met voetbal
gescoord en geïncasseerd. Er valt veel te winnen, maar ook zo veel
te verliezen.Gelijkspel bestaat niet, want dat is feitelijk
verlies. Toen ik pas begon als woordvoerder iin mijn huidige
hoedanigheid van AEL- voorzitter drong steeds meer het besef door
dat mijn boodschap niet groter is dan het beeldscherm dat u wordt
voorgeschoteld. Oneliners zijn voorbereid, verbazing is vaker
gespeeld dan oprecht, vragen zijn verwacht en antwoorden nog meer,
maar dat maakt het niet minder echt. Het gaat om belangrijke zaken
.
Na de uitzending wordt er meestal gepraat tussen gasten en
redactie. Deze gesprekken hebben veel weg van een analyse na een
een voetbalwedstrijd. Meestal vallen er nog vriendelijke woorden
plaatst en vertrekken de gasten. Maar bij deze talkshow ging het
anders. Er wordt nog oprecht doorgepraat over de onderwerpen. Want
de gasten zijn uit oprechte interesse uitgenodigd En dan wordt er
echt gepraat zoals mensen dat over het algemeen doen. De
presentator vertelt uitgebreider wat hij wilde bereiken en de gast
doet hetzelfde. En dan pas heb je door. Je ziet dingen in het
gesprek terug die je eerder niet opmerkte.Ik vrees dat u het niet
terugziet in de uitzending. Maar wie weet: Misschien keek er wel
een echte Cruyff mee? Iemand die het spel kan lezen.
At the very beginning of the show Raoul brought up the issue of
audience members who had been paid by producers to attend and asked
them to leave. I knew right then I was going to be part of
something special in the way of deconstructive performance art.
It’s one thing to observe and describe the paradoxes of
self-consciousness that multimedia entail, as I have tried to do;
it is quite another to live through them in front of a live
audience knowing that your efforts will be broadcast as well. I
cannot know how it will work when it is edited and put on the
screen, but it was obvious that the live audience was riveted. The
atmosphere was as focused as for the best sort of serious theater
performance. I think those people understood why, in an age when
everything is some kind of show, it is so important to try to
create a show that subverts the very genre, the very idea of a
show. I think watching someone do that gave them hope. It is
certainly an inspiring idea.
I say “try to create” because the problems involved are enormous
and they will never go away. The little [insert name of sugar box
thing] advertisement that everyone in the production keeps
referring to dramatizes the essence of the situation: once you
start reflecting on yourself reflecting on yourself, an abyss opens
up beneath. No surprise that the picture on the American edition of
my book makes the same exact point. Once you’ve seen yourself
through enough representations of yourself (and all your optional
selves as well), there is no going back to innocent consciousness.
You will never be a virgin again. You can only go on.
So I was struck—but not surprised—by the fact that Raoul himself
was open to challenge. Not just from himself (that he does
habitually) but from a guest on his show as well—to say nothing of
the young man who stepped up on the set and gave his attendance fee
back. To get the audience commitment this show must get if it is to
succeed as it should, it must model the kind of risk-taking it is
asking people in the broadcast audience to take with their own
expectations. That young man did so willingly, fully understanding
the paradoxes involved. So, in her way, did the girl who toyed
effortlessly with the performance experiment of reporting (so
specifically!) on how she felt about the Obama inauguration before
it happened.
nou, dat was het dan, heb naar raoul nog een mailtje gestuurd
n.a.v. zijn dank je wel, dus mocht het mailtje wat ik nu schrijf
niet helemaal zijn wat jij wilt, dan kun je bij hem nog
aanvullingen halen....!
zoals ik je gisteren al vertelde, had ik een toch wat andere
voorstelling aan de hand van het artikel in de vara-gids, nu ik
vanmorgen naar de website ben gegaan en daar een stukje van een
filmpje heb gezien over....blob (?) moet ik toch helaas constateren
dat wat raoul daarin zegt waar is...hij heeft een poging gewaagd en
naar mijn idee een niet-geslaagde poging.....ik heb mijn verhaal
niet kunnen vertellen, wat mijn verhaal dan ook was.....een voorop
opgezet idee over hoe ik het ongeveer zou hebben moeten kunnen
doen, ontnam mij de kans....jammer, terwijl het vooropgezet idee
tussen de mannen prem en raoul, wel een kans leek te krijgen, wat
laat zien hoe moeilijk het is om onze vooropgezette ideeen aan de
kant te zetten, mijn mailtje naar raoul had ik geschreven voor ik
zijn verhaal over blob op de site zag....maar komt dus aardig
overeen!
ondanks dat ik een soort van mystery-guest was, zou het wel fijn
zijn geweest mij een structuur te bieden waarbinnen ik mijn
(verwachtte) verhaal kon vertellen....nu voldeed ik zo aan wat er
niet verwacht werd van mij, dat ik achteraf langer bij de make-up
heb gezeten dan aan tafel bij raoul, die buiten mijn verwachting
lieve, zachte, gevoelige ogen bleek te hebben, dit in tegenstelling
tot de ogen die ik kennelijk had vewacht...maar dit even
terzijde.
voor mij was het een hele leuke ervaring om mee te maken, het
televisie-wereldje zeg maar, waarin, buiten de ogen van raoul om,
alles voldeed aan het stereo-type beeld van waaruit ik mijn eerste
mailjte schreef.....dus, ben heel benieuwd hoe de 8ste aflevering
wat dat betreft is.
hoe de context gaat worden waarin de tafelgesprekken hebben
plaatsgevonden, zullen voor mij dan bepalend zijn of het idee uit
de verf is gekomen of niet
dank je wel voor de heeeeeeeeeeeerlijke, eeeeeeeeeeeeeeeerlijke
ervaring!
Het deed mij bijzonder veel genoegen dat ik als klimaatscepticus
door de programmamakers was uitgenodigd om duidelijk te maken dat
de huidige klimaathysterie nergens op slaat en dat daaraan zo snel
mogelijk een einde dient te worden gemaakt. Daarmee hebben zij en
de VPRO wel enig risico genomen aangezien mijn opvattingen politiek
hoogst incorrect zijn. Maar traditioneel heeft de VPRO een
reputatie op te houden ten aanzien van ‘avontuurlijke’ TV. Ik hoop
dat dat ze met ‘Heerlijk, eerlijk, Heertje’ weer gaat lukken.
Ik heb geen behoefte aan het maken van kritische kanttekeningen.
Dat zijn dingen die - vooral in dit stadium - beter mondeling
kunnen worden uitgewisseld. Bovendien acht ik het niet onmogelijk -
ja zelfs waarschijnlijk - dat de eindredacteur er toch een heel
mooi geheel van zal kunnen maken. In dat geval zouden kritische
opmerkingen geheel in de lucht komen te hangen.
Hans Labohm